Nezavisnost CBCG

Nezavisnost centralne banke  je osnovni preduslov za uspješno sprovođenje monetarne politike. Analiza nezavisnosti CBCG (Link ,,Nezavisnost centralne banke, primjer zemalja zapadnog Balkana’’), pokazala je da je Centralna banka Crne Gore zakonskim rješenjem i djelovanjem u praksi, u okviru postojećeg režima deviznog kursa, ostvarila značajan nivo nezavisnosti.

Nezavisnost centralne banke podrazumijeva postojanje visokog stepena slobode odlučivanja pri vođenju monetarne politike. Povećanje nezavisnosti centralne banke namijenjeno je, prije svega, njenoj zaštiti od kratkoročnih i često kratkovidih političkih pritisaka, povezanih s izbornim ciklusom.

Nezavisnost centralne banke ima dvije dimenzije: nezavisnost cilja i nezavisnost instrumenta. Nezavisnost cilja predstavlja slobodu centralne banke da definiše ciljeve monetarne politike (stabilnost cijena, stopa nezaposlenosti, BDP i sl.). Nezavisnost instrumenta znači da centralna banka ima slobodu da odabere odgovarajuće politike – instrumente kojima će postići željene efekte na ekonomiju.

Nezavisnost centralne banke može biti: funkcionalna (sloboda izbora cilja monetarne politike), institucionalna (sloboda izbora instrumenata monetarne politike - definisanje i implemetacija), personalna (uloga, status i sastav najvišeg organa centralne banke) i finansijska (budžetska nezavisnost i zabrana monetarnog finansiranja).

Pored toga, nezavisnost centralne banke može biti zakonodavna (definisana zakonom) i stvarna (vidljiva iz djelovanja centralne banke).

Kao mjera nezavisnosti centralne banke služe indeksi nezavisnosti, koji se dalje koriste za ispitivanje odnosa nezavisnosti centralne banke i inflacije, ekonomskog rasta i drugih makroekonomskih varijabli. Prilikom mjerenja nezavisnosti centralne banke posmatra se: dužina mandata guvernera centralne banke i zavisnost mandata od promjene vlade; broj članova najvišeg organa banke koji su van centralne banke; šta se dešava u slučaju neslaganja centralne banke i vlade; budžet centralne banke (ko ga određuje); koji su instrumenti raspoloživi centralnoj banci; način izvještavanja centralne banke (koga izvještava i kako), njena odgovornost, stepen saradnje s vladom i sl.