|
Međunarodna saradnja
ODNOSI CBCG SA MEĐUNARODNIM FINANSIJSKIM INSTITUCIJAMA I EU
Nakon obnove državnosti Crne Gore u maju 2006. godine, Crna Gora je zatražila prijem u članstvo u svim međunarodnim finansijskim institucijama- Međunarodnom monetarnom fondu, grupaciji Svjetske banke, Evropskoj banci za obnovu i razvoj i Banci za razvoj Savjeta Evrope. Prema Sporazumu između Republike Srbije i Crne Gore o regulisanju članstva u međunarodnim finansijskim organizacijama i razgraničenju finansijskih prava i obaveza, od 26. juna 2006. godine, članstvo u mađunarodnim finansijskim institucijama naslijedila je Srbija koja je nastavila mađunarodno pravni subjektivitet Državne zajednice Srbija i Crna Gora.
MEĐUNARODNI MONETARNI FOND
Crna Gora je postala 185. članica Međunarodnog monetarnog fonda 18. januara, 2007. godine. Na svečanoj ceremoniji koja je održana u Vašingtonu, u američkom Stejt departmentu (State Department), Statut MMF-a potpisao je guverner Ljubiša Krgović. Kvota Republike iznosi SDR 27,5 miliona. Crnu Goru u MMF-u predstavlja Centralna banka, a guverner Centralne banke je i guverner RCG u MMF-u. Centralna banka ima ulogu fiskalnog agenta Crne Gore i depozitara u MMF-u i ovlašćena je da u ime Crne Gore obavlja sve poslove i transakcije predviđene odredbama Statuta Fonda (što je regulisano Zakonom o članstvu RCG u MMF-u i drugim međunarodnim finansijskim institucijama). Nakon učlanjenja Crne Gore u MMF, Crna Gora je postala i članica grupacije Svjetske banke. Time je Crna Gora zaokružila integraciju u međunarodni ekonomski sistem.
Crna Gora je članica holandske Konstituence koja u MMF-u zastupa crnogorske interese i u čijem se sastavu uz Crnu Goru nalazi još 12 zemalja: Holandija, Jermenija, Bosna i Hercegovina, Hrvatska, Izrael, Makedonija, Bugarska, Kipar, Gruzija, Moldavija, Rumunija i Ukrajina. Glasačka snaga Konstituence iznosi 4,77% ukupne glasačke snage, što je od ukupno 24 grupe čini sedmom po snazi.
SVJETSKA BANKA
Nakon učlanjenja u MMF, Crna Gora je postala i punopravna članica Svjetske banke sa članskim ulogom i svim pravima i obavezama koje proističu iz članstva u grupaciji koju čine: Međunarodna banka za obnovu i razvoj (IBRD), Međunarodno udruženje za razvoj (IDA), Međunarodna finansijska korporacija (IFC) i Međunarodna agencija za osiguranje investicija (MIGA). Statute članica grupacije Svjetske banke potpisao je ministar finansija Igor Lukšić, koji je imenovan za guvernera Crne Gore u grupaciji Svjetske banke.
Odredbama Zakona koje regulišu članstvo Crne Gore u MMF-u i drugim međunarodnim finansijskim institucijama određeno je da Ministarstvo finansija Crne Gore bude nadležno tijelo za saradnju sa grupom Svjetske banke i Evropskom bankom za obnovu i razvoj. Ministarstvo finansija određeno je za fiskalnog agenta i ovlašćeno da u ime CG obavlja sve poslove i transakcije koje su predviđene sporazumima o osnivanju tih institucija; CBCG obavlja funkciju depozitara novčanih sredstava, tj. vođenja svih depozitnih računa navedenih međunarodnih finansijskih organizacija.
Aktuelni projekti Svjetske banke
| Naziv projekta |
Vrijednost projekta |
Datum odobrenja projekta |
|
Energetska zajednica Jugoistočne Evrope APL-3 |
10 mil. eura |
6. jul 2007. |
|
|
Podrška razvoju turizma u Crnoj Gori |
6,6 mil. eura |
12. jun 2007. |
|
| Podrška unaprijeđenju obrazovanja |
5 mil. dolara |
31. mart 2005. |
|
| Podrška poboljšanju zdravlja i zdravstvenih ustanova u Crnoj Gori |
7 mil. dolara |
8. jun 2004. |
|
| Unaprijeđenje penzionog sistema u Crnoj Gori |
5 mil dolara |
8. jun 2004. |
|
Projekat EBRD
| Naziv projekta |
Vrijednost projekta |
Datum odobrenja projekta |
|
Projekat hitnog poboljšanja željezničke infrastrukture u Crnoj Gori |
15 mil. eura |
23. oktobar 2007. |
|
EVROPSKA UNIJA
Centralna banka Crne Gore aktivno učestvuje u radu Komisije Vlade Crne Gore za koordinaciju procesa pristupanja Evropskoj uniji. Institucionalna saradnja sa EU odvija se u formi Unaprijeđenog stalnog dijaloga u okviru kojeg se održavaju sektorski sastanci. Tokom tih sastanaka, a na kojima je riječ o ekonomskim i finansijskim pitanjima, predstavnici Centralne banke prezentuju Evropskoj komisiji aktuelne ekonomske i finansijske pokazatelje i informišu o aktivnostima i planovima Centralne banke u narednom periodu.
CBCG je tokom 2007. godine učestvovala na tri sektorska sastanka Unaprijeđenog stalnog dijaloga. Shodno odredbama potpisanog Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju, da bi se obezbijedila kontrola procesa pridruživanja i odgovarajuća realizacija Sporazuma, Vlada Crne Gore je formirala novu koordinacionu strukturu i oformljena su nova zajednička tijela EU i Crne Gore. Formirani su pododbori/radne grupe za evropske integracije, a CBCG participira u dva pododbora i to: Pododbor za unutrašnje tržište i konkurenciju i Pododbor za ekonomska i finansijska pitanja i statistiku. Od početka procesa evropskih integracija u Crnoj Gori CBCG ima aktivnu ulogu u ovom procesu. Predstavnici CBCG su od početka neposredno učestvovali na sektorskim sastancima u formi Unaprijeđenog stalnog dijaloga sa EU koji se održavaju od 2003. godine, a nakon usvajanja pozitivne Studije o izvodljivosti Srbije i Crne Gore od strane Savjeta ministara EU 25 (u aprilu 2005. godine) i započinjanja formalnih pregovora o zaključivanju Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju, predstavnici CBCG učestvovali su i na sastancima za zaključenje Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju iz svoje nadležnosti. Tokom procesa pregovaranja, CBCG bila je uključena u radne grupe «Slobodno kretanje ljudi, usluga i kapitala» i «Finansijska saradnja i ostale politike saradnje» čiji zadatak se odnosio na liberalizaciju kretanja kapitala, ljudi i pružanja usluga i povezivanje finansijske podrške EU sa implementacijom određenih politika saradnje koje proizilaze iz Sporazuma. U saradnji sa ostalim institucijama u Crnoj Gori, CBCG je učestvovala u pripremi strateških dokumenata iz oblasti evropskih integracija. CBCG je učestvovala u izradi Akcionog plana za implementaciju preporuka Evropskog partnerstva sa Crnom Gorom, Ekonomskog i fiskalnog programa (koji obuhvata prikaz makroekonomske situacije u Crnoj Gori, srednjoročni makrofinansijski okvir, javne finansije i strukturne reforme u srednjem roku), izvještaja koji se dostavljaju EK o ostvarenom napretku u Crnoj Gori iz oblasti evropskih integracija.
U novembru 2007. godine je zaključen Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju Crne Gore i EU. Sa pregovaračkim timom Vlade RCG predstavnici Centralne banke su aktivno učestvovali u pregovorima sa Evropskom komisijom u dijelu Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju којi sе odnosi na kretanje kapitala i usluga kao i ugovaranje finansijskog protokola koji će pratiti ovaj Sporazum.
U procesu pregovora o pristupanju Crne Gore Evropskoj uniji, Centralna banka učestvuje kao vodeća nadležna institucija za tri poglavlja:
Stručne službe Centralne banke učestvuju u pregovorima za buduće članstvo Crne Gore u EU, u izradi Nacionalnog programa za integracije, izradi strateških dokumenata Crne Gore iz domena nadležnosti Banke (kao što su Godišnji izvještaj o napretku Crne Gore na putu evropskih integracija koji se upućuju EK, Ekonomski i fiskalni program itd), analizi propisa koje donosi CBCG i iniciranju njihovog usklađivanja sa propisima EU i ECB, prikupljanju statističkih podataka iz nadležnosti CBCG i dostavljanju instutucijama EU). U toku je izrada Nacionalnog programa za integracije do 2012. godine u gdje CBCG ima značajno učešće, a posebno u oblastima koje se odnose na ekonomsku i monetarnu politiku, bankarski sistem i platni promet. Nacionalni program za integracije treba da bude jedan od strateških dokumenata i sredstvo koordinacije reformi u Crnoj Gori na putu ka EU u narednih četiri godine.
Nacionalni program za integracije, je strateški dokument na putu učlanjenja u EU. Dokument sadrži kartkoročne i srednjoročne prioritete Crne Gore u procesu evropskih integracija do 2012. godine. CBCG je učestvovala u izradi Nacionalnog programa za integracije u dijelu koji se tiče monetarne politike, bankarskog sistema i platnog sistema. U ovim oblastima CBCG je definisala kratkoročne i srednjoročne prioritete i plan usvajanja pravnih akata iz svoje nadležnosti koji će omogućiti postepenu harmonizaciju zakonodavstva sa Acquis Communitare do 2012. godine.
"Strategija CBCG u dijelu evropskih integracija odnosi se na harmonizaciju pravne regulative sa Acquise Communitare, stvaranje preduslova za ispunjenje Mastrihtskih kriterijuma, usaglašavanje metodologije praćenja i publikovanja statističkih podataka sa standardima EU, unaprijeđenje i razvijanje saradnje sa institucijama EU."
Ekonomski i fiskalni program predstavlja strateški dokument, i sve zemlje koje su u procesu pregovora o zaključenju Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju sa EU, kao i zemlje koje su ga zaključile od 2006. godine, imaju obavezu izrade ovog dokumenta. Crna Gora je do sada uradila dva ekonomska i fiskalna programa za period od 2006. do 2008. (urađen 2006. godine) i period od 2007do 2010. U 2007. godini formirana je Radna grupa za izradu ovog dokumenta čiji je član bio i predstavnik CBCG. Aktivnosti Centralne banke tokom izrade EFP-a odnosile su se na pripremu dokumenta u dijelu monetarne politike, analize makroekonomskih kretanja u Crnoj Gori i projekcije makroekonomskih indikatora Crne Gore za period 2007–2010. godine.
CBCG učestvuje u implementaciji preporuka iz Akcionog plana za sprovođenje Programa borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala, tromjesečno dostavlja Nacionalnoj komisiji izvještaj o napretku u sprovođenju mjera iz Akcionog plana.
SVJETSKA TRGOVINSKA ORGANIZACIJA
CBCG aktivno učestvuje u procesu pristupanja Crne Gore Svjetskoj trgovinskoj organizaciji (STO). Predstavnici CBCG dali su doprinos u aktivnostima Radne grupe za sektor usluga, čiji je posao izrada strategije za pregovore za članstvo u WTO i priprema planova i inicijalnih ponuda za pregovore o uslugama.
U okviru priprema za pregovore za prijem Crne Gore u članstvo Svjetske trgovinske organizacije (STO), Centralna banka je tokom 2007. godine učestvovala u radu Komisije za koordinaciju procesa pregovora za pristupanje STO, koju je formirala Vlada. Tokom 2007. godine predstavnici CBCG učestvovali su na dva sastanka Radne grupe za pristupanje Crne Gore STO koji su održani u Ženevi u vezi finansijskih usluga i tretmana stranih fizičkih i pravnih lica u pružanju bankarskih usluga na teritoriji Crne Gore.
BILATERALNA SARADNJA
Za Centralnu banku su izuzetno važna iskustva drugih centralnih banaka, a posebno zemalja iz okruženja koje se nalaze na istom ili nešto višem stepenu evropskih integracionih tokova. Stoga, Banka kontinuirano radi na uspostavljanju i unapređivanju saradnje sa drugim centralnim bankama i institucijama EU. Saradnja se odvija putem neposredne komunikacije, sastanaka i seminara na temu evropskih integracija.
U saradnji sa Bankom Poljske, u Podgorici je organizovan seminar na temu «Uloga CB u procesu evropskih integracije» na kojem su učesnici upoznali sa izazovima i obavezama Narodne banke Poljske tokom učlanjenja ove zemlje u EU. Sa predstavnicima EK održano je niz sastanaka na kojima je prezentiran nivo postignutih reformi iz nadležnosti CBCG i predstavljeni budući planovi.
Sporazumi o razumijevanju u oblasti supervizije
Globalizacija i diverzifikacija finansijskih tržišta je uticala na intenzivnu saradnju CBCG sa drugim centralnim bankama u oblasti kontrole banaka. Sporazumi o razumijevanju (MoU) u oblasti kontrole banaka su potpisani sa:
|
|
23.04.2003. godine |
|
|
14.10.2003. godine |
|
|
27.04.2005. godine |
- Narodnom bankom Republike Makedonije
|
30.01.2007. godine |
- Mađarskim finansijskim supervizorskim
|
06.03.2007. godine |
- Centralnom bankom Bosne i Hercegovine, Agencijom za bankarstvo Republike Srpske i Agencijom za bankarstvo BIH
|
05.03.2007. godine |
- Centralnom bankom Ruske Federacije
|
28.09.2007. godine |
- Supervizorima Jugoistočne Evrope (Banka Grčke, Banka Albanije, Bugarska Narodna banka, Centralna banka BIH, Centralna banka Kipra, Narodna banka Republike Makedonije, Narodna Banka Rumunije, Narodna banka Srbije, Agencija za bankarstvo BIH, Agencija za bankarstvo Republike Srpske)
|
08.02.2008. godine |
|
|
08.08.2008. godine |
KLUB GUVERNERA
Centralna banka Crne Gore članica je Kluba guvernera centralnih banaka regiona Crnog mora, Balkana i Centralne Azije (Central Bank Governors Club in the region of Black Sea, Balkans and Central Asia). Članstvo u ovoj prestižnoj organizaciji, u koju se CBCG učlanila potpisivanjem Protokola u Sankt Peterburgu, u maju 2005. godine, omogućava Banci dalje jačanje regionalne saradnje u monetarnoj, finansijskoj i bankarskoj oblasti i uspostavljanje bližih odnosa sa centralnim bankama iz regiona.
Tokom 2007. godine, Klubom guvernera centralnih banaka Centralne Azije, crnomorskog regiona i zemalja Balkana, presjedavala je Narodna banka Srbije u kopredsjedništvu sa centralnim bankama Crne Gore, Bosne i Hercegovine i Albanije. Centralna banka Crne Gore prvi put je bila domaćin sastanka Kluba guvernera u Budvi 2007. godine. Sastanku su prisustvovali guverneri centralnih banaka Ruske Federacije Sergej Ignatiev, Holandije Nut Velink, Grčke Nikolas Garganas, Turske Durmuš Jilmaz, Albanije Ardian Fulani, BiH Kemal Kozarić, Makedonije Petar Gošev, Srbije Radovan Jelašić, kao i guverneri, Bugarske, Kazahstana, Kirgistana i visoki predstavnici centralnih banaka Izraela, Azerbejdžana, Ukrajine, Jermenije i Rumunije. Monetarni izbori i otvorenost tržišta kao i njegov uticaj na ekonomiju zemalja u tranziciji, bili su tema specijalnog gosta Kluba guvernera iz Velike Britanije, profesora Univerziteta u Birmingemu Pitera Sinklera. Mitja Gaspari, bivši guverner Banke Slovenije, učesnike je upoznao sa monetarnom politikom svoje zemlje i njenim iskustvima u procesu uvođenja eura.
BSCEE
Grupa bankarskih supervizora Centralne i Istočne Evrope (Group of Banking Supervisors from Central and Eastern Europe - BSCEE Group) je regionalno udruženje čiji je cilj uspostavljanje bliske saradnje između bankarskih supervizora zemalja regiona. BSCEE grupa je posvećena poboljšanju efikasnosti prekograničnog supervizorskog procesa kroz jačanje supervizorskih praksi u zemljama članicama i promovisanje saradnje.
Centralna banka intenzivno sarađuje sa članicama grupe Bankarskih supervizora Centralne i Istočne Evrope (BSCEE), učestvuje u izradi Godišnjeg izvještaja i ispunjava preuzete obaveze na planu jačanja regionalne saradnje u oblasti kontrole banaka sa drugim članicama: Albanijom, Bjelorusijom, Federacijom Bosne i Hercegovine, Bugarskom, Hrvatskom, Češkom, Estonijom, Mađarskom, Letonijom, Litvanijom, Makedonijom, Poljskom, Rumunijom, Rusijom, Slovačkom, Slovenijom, Ukrajinom i Srbijom.
CBCG redovno organizuje susrete sa drugim supervizorima kao i bilateralne kontakte na različitim menadžerskim nivoima, i ima svog predstavnika ne samo u BSCEE nego i u mnogim drugim evropskim forumima, komitetima i radnim grupama. Predstavnik Centralne banke u BSCEE grupi, po ovlašćenju guvernera, jeste direktor Sektora za kontrolu banaka Zdenka Rakočević.
Centralna banka organizator Konferencije bankarskih supervizora 2006.
Centralna banka Crne Gore bila je domaćin i organizator Konferencije bankarskih supervizora iz centralne i istočne Evrope (BSCEE), koja je od 10. do 12. aprila 2006. održana u Miločeru. Konferencija je bila posvećena korporativnom upravljanju u bankama i Bazelu II. Učesnici su razmatrali iskustva u primjeni novog standarda u kontroli banaka Austrije, Njemačke, SAD-a, i zemalja članica regionalne grupe. Konferenciju je otvorio predsjednik Savjeta CBCG Ljubiša Krgović.
Cilj BSCEE je da se kroz saradnju regulatornih tijela iz zemalja centralne i istočne Evrope i razmjenu tehnika kontrole banaka, iskustava i informacija unaprijedi stabilnost bankarskog sistema čitavog regiona. Konferencija u Miločeru okupila je neka od vodećih imena centralnog bankarstva iz Evrope i svijeta, među kojima su, potpredsjednik njujorškog FED-a Vilijam Rutlidž, predsjednik Njemačkog federalnog autoriteta za finansijsku kontrolu Johen Sanio i Čarls Frilend iz Banke za međunarodna poravnanja (BIS).
|
